Tekstil ve Moda Sitesi

Yaygın Lif Karışımlarının Özellikleri ve Kullanım Alanları

İplik Karışımları
YAYGIN LİF KARIŞIMLARIN ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARI, İKİLİ LİF KARIŞIMLARI
Polyesterli Karışımlar
Karışımda kullanılan polyester liflerinin ince veya kalın olması önemli değildir. Her şekilde en az % 50 polyester lifi kullanılmalıdır. Ancak o zaman eldesine çalışılan form stabilitesi ve kullanım değeri artışına ulaşılabilir.

Polyester/Pamuk Karışımı
Pamuklu kumaşlar yünlülere kıyasla daha hafiftir. Özellikle sıcak iklimi olan bölgelerde ısı değişimi ve yüksek nem geçirgenlik özellikleri nedeniyle mikro klima işlemini görür. %100 pamuğa kıyasla polyester/pamuk karışımı kullanımının sağladığı yararlar şöyle sıralanabilir:
-Daha yüksek kopma mukavemeti,
-Yüksek aşınma mukavemeti,
-Daha uzun dayanım,
-Buruşmama,
-İyi form stabilitesi,
-Kolay bakım,
-Oldukça kısa sürede kuruma,
-Yıkamadan sonra ütü istememe,
-Çok iyi boyut sabitliği,
-Daha yüksek katlanma ve plise sabitliği,
-Parlak lif kullanımıyla oluşturulan parlak ve ipeğimsi görünümlü yüzey,
-Ayrıca merserizasyon işleminin gerekli olmaması,
%100 polyestere kıyasla pamuk kullanımının yararları da şu şekilde özetlenebilir:
-Pilling oluşumu azalmaktadır,
-Oluşturulan yüzey statik elektrikle yüklenmemekte, dolayısıyla doku veya örme yüzeyinde toz ve kir tutunamamaktadır,
-Tüketici %100 yapay lif kullanmamış olmaktadır (psikolojik etki),
-İplik eğirme işlemi kolaylaşmakta, daha düzgün bant, fitil ve iplik elde edilebilmektedir.
Polyester/pamuk karışımlarında polyester oranı %50'nin altına düştüğünde belirtilen özelliklere erişilemez. %30'a kadar polyester oranıyla sadece düşük değerdeki pamuk işlenebilmesi amacıyla çalışılır. Burada polyester götürücü (sürükleyici) lif olarak kullanılmaktadır. Karışımlarda pilling yapmayan polyester tipinin kullanımıyla normal polyesterli karışımlara kıyasla yumuşak bit tutum kazanılır. Ayrıca şardonlanmış yüzeylerde de pilling tehlikesi olmaz. Uzun araştırmalar sonunda polyester/pamuk karışımındaki ideal oran % 65/%35 şeklinde saptanmıştır. Bu şekilde her iki lif türünün özellikleri karışımda optimum olmaktadır. %65/%35 polyester/pamuk karışımı ipliklerle üretilen dokuma yüzeyleri şunlardır: İş elbiseleri, gömlek, bluz, spor giysisi, hafif mantoluk kumaş, yatak takımı, masa örtüsü, havlu ve çözgü atkısında. %65/%35 karışımı iplikler örme sektöründe özellikle kazak, hafif bayan mantoları, duble jarse, elbise, pantolon, etek vs gibi yerlerde kullanılır. Polyester/pamuk %67/%33 oranındaki karışımından yapılan iplikler: Dokumada manto yapımında, örmede erkek çorabı üretiminde kullanılır. Daha az yaygın olan % 50/%50 polyester/pamuk karışımlarının kötü buruşma özelliğinden dolayı ve yıkama kolay kullanım özelliklerinin iyileştirilmesi için dokumadan sonra sentetik reçine ile yüksek terbiye işlemine tutulması gerekir. %65/%35 karışımına böyle bir işlem uygulanmadığı halde giyim tutumu bakımından %50/%50 karışımından daima biraz daha iyidir. %50/%50 karışımları ev giysisi, gömlek, bluz, yatak takımı, iç çamaşırlarında kullanılır. %50/%50 karışımları ile çözgü için 36-30tex (Nm 18-30/1) numaralarda eğrilen iplikler kot kumaşı üretiminde de kullanılır. Bu karışımda kullanılan pamuk kardedir ve iyi bir karışım homojenitesi beklenir.

Polyester/Yün Karışımı
Çok eskilerde yapılan çalışmalarda optimal özellikleri sağlayabilmek için karışımda polyester oranının yüksek tutulması gerektiği vurgulanmaktaydı. Hızla artan yün fiyatı da dikkate alınarak %70/%30 polyester/yün karışımı özellikle yıka-giy ürünlerinde en çok kullanılan olmuştur. Ancak kalite ön planda tutulduğunda %55/%45 polyester/yün karışımı kullanım değeri açısından kabul görmüş ve oturmuş bir orandır. Bu oran uzun araştırmalar sonrasında ABD ve Almanya'da 1960'lı yıllar öncesinde kabul edilmiştir. %60'dan fazla polyester kullanımı dokunmuş yapıda tuşe ve pilling yönünden problem oluşturmaktadır. Polyester/yün karışımı günümüzde: Dokumada %55/%45 ve örmede %70/%30 olarak kullanılmaktadır. Karışımda kullanılan polyester oranı arttıkça %100 yüne kıyasla şu yararlar sağlanır:
-Yüksek mukavemet,
-Daha iyi form sabitliği,
-Katlama ve plise sabitliği,
-Isı ve nemde daha iyi kırışma özelliği,
-Problemsiz yıkama, çabuk kuruma,
-Daha yüksek aşınma mukavemeti,
-Daha düşük mamul ağırlığı,
Karışımda belirli oranda polyester kullanımı sayesinde yıkama sırasındaki keçeleşme olayı ortadan kalkar. Karışımdaki yün oranı arttığında aynı sonucu almak için yüne keçeleşmezlik işlemi yapmak gereklidir. Çocuk giysisi, manto (özellikle bayan manto) üretimindeki her ağırlık kategorisinde dokuma sektöründeki standart karışım oranı %55/%45 polyester/yündür. Üniforma ve benzeri dokuma yapılarında da bu orana uyulur. Polyester/yün karışımı günümüz örme sektöründe de her sahada kullanılır. Bakımının kolay olmasından dolayı %70/%30 karışım oranı tercih edilmektedir. Böylece bir yün ceketin yıkama ve kurutma aşamalarında katlanılan zahmetler ortadan kalkmış olur. Önemli kullanım yerleri; kazak, metraj kumaş, iç çamaşırı vs.'dir. Karışımdaki polyester oranının düşürülmesi olumlu özellikleri azaltmaktadır.

Polyester/Viskon Karışımı
Karışımda viskon kullanmanın yararları genel anlamda:
-Nem içeriğinin iyi regülesi,
-İpek gibi parlağımsı görünüm,
-İplik boyaya iyi uyum şeklinde özetlenebilir.
Polyester/viskon karışımlar %70/%30 ve %67/%33 oranlarında dokuma ve örme yapılarının üretiminde kullanılır. Polyesterin mukavemeti yüksek olduğundan karışımda normal viskon lifi kullanılır. Belirtilen karışım oranları çocuk giysisi, kazak, gömlek ve bluz gibi artikellerin üretimi için uygundur.

Polyester/Keten Karışımı
Keten kullanımı moda ile bağımlıdır. Keten lifleri önceden ağartma ve alkalilerle işlem görmüş olduklarından yapay liflerle karıştırıldıkları zaman ekstra bir işlem görmeleri gerekmemektedir. Polyester/keten karışımları genellikle dokuma artikellerinde ve %70/%30 oranında kullanılır. Tipik keten havasının kazanılması için %80/%20 karışım oranı yeterlidir. Bu oran artikelde bakım kolaylığının kazanımı için de yeterli olmaktadır. Kırışma özelliği nedeniyle keten saf olarak kullanılmaz ise de karışım halinde problemsiz bir şekilde işlenen ketenin dokuma ve örme sektöründe kullanılması amacıyla saf olarak işlenebilir hale getirilmesi çalışmaları halen sürdürülmektedir.

Polyester/Poliakrilonitril Karışımları
Giyim endüstrisi için yapay lif/yapay lif karışımlarının kullanımı günden güne artmaktadır. %50/50 ve %60/40 polyester/poliakrilonitril karışımları
-Hacimlilik,
-Kolay bakım özelliği,
-Fiyat uygunluğu gibi avantajlar sağlamakta; çocuk giysisi artikellerinde kullanılmaktadır. Örme sektöründe genelde %55/45 karışımı kullanılmaktadır. Fikse edilecek artikellerde beklenen özelliklere göre %50/50 veya %70/30 karışımı kullanılmaktadır.

Polyester/HS Karışımı
HS (HB) özellikteki liflerin kullanımı ile ürünün görünüm ve tuşesi değiştirilebilir. Polyester-HS ve poliakrilonitril-HS lifleri: Dokumada %30, örmede %40 oranında kullanılmaktadır.

Akrilik Karışımları
Poliakrilonitril lifleri özellikle iyi kıvrılma özellikleri nedeniyle karışımda kullanılırlar. Bu özelliğin korunabilmesi ve kalıcı olabilmesi için poliakrilnitril (PAC) kullanımoranıın en az %60 ve daha yüksek özel amaçlarla kullanılmaktadır. Karışımda PAC payının ne kadar olması gerektiği, diğer komponentin boyama açısından ne kadar ihmal edilebileceği gibi düşüncelere de bağlıdır.

Poliakrilonitril/Yün Karışımı
PAC görünüş olarak yüne en çok benzeyen liftir. Karışımda PAC oranı arttıkça:
-Daha yüksek mukavemet,
-Daha iyi form stabilitesi,
-Daha az keçeleşme eğilimi,
-Daha az yüzey ağırlığı kazanılır. PAC-HB liflerinin kullanımı ile hacimlilik arttırıldığından karışımda PAC oranının arttırılması avantajdır. Ancak bu durumda dezavantaj olarak pilling olayı meydana gelmektedir. Buna engel olmak için pahalı ve kaliteli artikel üretiminde pilling olmayan PAC lifi kullanılır. Bu durumda da tuşe daha az yün gibi olur ve statik elektriklenme rahatsız eder. Dokunmuş artikel üretiminde PAC/yün karışımları; kötü pilling olayı, iyi olmayan form stabilitesi nedeniyle polyester/yün karışımlarının yerini alamazlar. Ayrıca konfeksiyonda da ütüleme ve dikim aşamalarında problem olur. PAC kısmı parlama yapar. Fakat diğer avantajlı yönleri göz önüne alınarak yine de çocuk giyimi sektöründe sınırlı miktarda kazak ve kadın-erkek çorabı üretiminde kullanılır. %55/%45 ve %70/%30 gibi bilinen karışım oranlarının yanında %80/%20'lik ve hatta %100 PAC kullanımı da giderek yaygınlaşmaktadır. %50/%50 PAC/yün karışımı kamgarn iplikler düz örgüde kullanılmaktadır.

Poliakrilonitril/Viskon Karışımı
PAC/viskon karışımı genellikle örme artikellerde ve %70/%30 oranında, ucuz artikellerde ise %50/%50 oranında kullanılır. Karışımdaki PAC kısmı form stabilitesi ve hacim kazandırırken viskon kısmı da iyi bir nem regülasyonu sağlar ve statik elektriklenmeyi azaltır. Yapılan bir çalışmada %50 PAC ile %50 modal lif karışımından yapılan 36×2 tex numaradaki kamgarn ipliğin düz ve yuvarlak örgüde çok iyi kullanım özelliği sağladığı görülmüştür. Örgünün ipeksi bir tuşeye sahip olduğu belirtilmektedir.

Poliakrilonitril/Keten Karışımı
Polyester/keten karışımlarına kıyasla daha iyi buruşmazlık özelliği nedeniyle örme artikellerde %50/50 oranında PAC/keten karışımları kullanılır.

Poliakrilonitril/HB Karışımı
PAC kablo halinde elde edildikten sonra kesme veya koparma konvertöründen geçirilerek kesikli lif haline getirilir. Daha sonra otoklavda doymuş su buharı ile işlem görme veya görmeme durumuna göre elde edilen PAC topsları farklı özellikler gösterir. Genellikle akrilik elyaflarda yaygındır. Akrilik elyafın diğer sentetik veya doğal elyafla karışımında yüksek hacimli iplik eldesi mümkünür. Bu yüksek hacimli iplik eldesi mümkündür. Bu yüksek hacimli iplikler, normal ipliklere göre bir takım farklılıklar taşır. Bunlar genel olarak söyle sıralanabilir:
-nispeten kaba, kalın yapıdadır, uzama kabiliyetine sahiptir,
-tutum ve tuşesi yumuşaktır,
-örtücülüğü yüksektir,
-su emme kabiliyeti yüksektir,
-yıkama ve kuru temizleme özellikleri iyidir,
-serbest halde veya baskı uygulanmış halde hacimliliklerini korurlar.
Buna karşılık hacimleştirme işlemi lifin parlaklık ve mukavemetinin bir miktar düşmesine neden olur. PAC/HB lifleri yün, tiftik başta olmak üzere çeşitli liflerle %30-40 oranında karıştırılarak jersey, kazak, süveter, elbise, masa örtüsü, döşemelik, el örgü ipliği vs üretiminde kullanılır.

Poliamid Karışımları
Poliamid lifi yüksek aşınma mukavemetine sahip olması nedeniyle karışım komponenti olarak kullanılmakta ve mamulde kullanma değeri artışı sağlamaktadır. %15-20 oranının altında poliamid kullanıldığında artikelde gözle görülür bir efekt sağlanamadığı gözlemlenmektedir. Uygulamada %20-35'lik poliamid oranlarında çalışılmaktadır. Poliamid lifi kullanım oranının saptanmasında bitmiş tekstilin konstrüksiyon ve kullanım yerine göre karar verilir. Poliamidin diğer yapay liflere karşı dezavantajı, düşük ışık, ısı ve form sabitliğidir. Yünle aynı boyarmadde ile boyandığından dolayı özellikle strayhgarn harmanlarında çokça kullanılır.

Viskon Karışımları
Viskon/Pamuk Karışımı
Viskon/pamuk karışımları dokuma ve örme sektöründe kullanılır. İç çamaşırı sektöründe %33/%67 oranındaki viskon/pamuk karışımı en iyi özellikleri sağlamaktadır. Yıkama ve form stabilitesi saf pamuğa kıyasla biraz kötüdür. Yüksek ıslak mukavemetli viskon (HWM-Tipi) ile pamuğun %50/%50 ve %30/%70 oranlarındaki karışım hafif dokuma artikellerin üretiminde kullanılır. Viskon-HWM tipinin kullanılması ile yükek mukavemet nedeniyle daha iyi kullanım özellikleri kazanılmaktadır. Ayrıca viskonun yüksek parlaklığı nedeniyle viskon/pamuk karışımlarını merserize etmek gerekli değildir. Değişik oranlarda viskon/pamuk karışımları ile yapılan bir çalışmanın sonucuna göre: karışım olayının açık elyaf veya bant formunda olmasına göre efekt değişik olmakta; %33/%67 viskon/pamuk karışmında yaş ve kuru mukavemet eğrileri bir noktada kesişmekte, saf pamuğa kıyasla %30'a kadar viskon kullanımı; cerlerde rahat çalışma, daha iyidüzgünlük değeri, temizlik, boyama imkanı, görünüm ve tuşe sağlamaktadır. Bu karışım oranında yaş ve kuru mukavemette bir olumsuzluk görülmemektedir. Viskon komponenti karışım oranının %50'nin üzerine çıkmaması vurgulanmaktadır. Viskona harman yağı verilirken uygun yağ veya avivajın çok inca zerrecikler halinde püskürtülmesine ve hammaddenin üzerinde damlalaşmamasına dikkat edilmelidir. Aksi halde hidrofil karakterli viskon yağdaki suyu emer ve yağ nokta formunda düzgünsüz bir şekilde yüzeyde kalır.

Viskon/Yün Karışımı
Viskon ve yün genel olarak maliyeti düşürmek amacıyla ve %30/%70 oranında karıştırılarak kullanılır.

Viskon/Poliamid Karışımı
Yapılan bir çalışmada %50 viskon ile %50 perlon çeşitli yöntemlere göre karıştırılarak 25 tex iplik haline getirilmekte ve baştan sona gözlemler yapılmaktadır.

ÜÇLÜ LİF KARIŞIMLARI
Pamuk Sistemindeki Üçlü Karışımlar
-Polyester/Pamuk/Keten,
-Polyester/Pamuk/İpek,
-Polyester/Keten/İpek,
-Polyester/PAC/Viskon (%50/30/20),
-Polyester/Pamuk/Doğal Lifler (%50/35/15),
-Pamuk/Viskon/Diğer Lifler (%85/10/5),
Kamgarn Sistemindeki Üçlü Karışımlar
-Polyester/Yün/Keten,
-Polyester/Keten/İpek,
-Polyester/Yün/Diğer Lifler (%50/30/20),
-Polyester/Yün/Angora (%55/25/20).

DİĞER KARIŞIMLAR
İplik Dolgu Materyali
Düşük kaliteli ucuz iplik üretiminde harmanda genellikle iplik dolgu materyali kullanılır. Kısa, yumuşak ve ince lifler iplik oluşurken ipliğin merkezine yerleşirler. Bu nedenle dolgu materyali seçilirken lif inceliğinin hiç bir zaman ana materyalden daha kaba olmamasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Böylece yapılan iplik hacimli bir görünüm alır ancak mukavemet oldukça düşüktür. Dolgu materyali olarak iyi kaliteli bir iplik üretiliyorsa kempling (12-20 mm) veya eski iplik, kumaş ve örgü parçası kullanılır. Bunların kullanım oranı genellikle %15-25'in üzerine çıkmamaktadır. Dolgu materyali ile çalışmada yeterli iplik mukavemetini sağlamak için iplikte daha yüksek bükümle çalışılır.

Mikrolifler
Mikrofilamentlerin üretilmeye ve tekstilde kullanılmaya başlaması ile daha küçük lif çapına inildiğinden dolayı sadece özel dış yüzey kullanımı değil burulma direnci ve ışık refleksiyonu gibi diğer fiziksel özelliklerde de değişimler olmuştur. Lif çapı küçüldükçe yüzey alanı artmaktadır. Özellikle hayat standartı yüksek ülkelerde mikroliflerin kullanımı günden güne artmaktadır. 0,6 dtex, 32 mm, PAC-mikrolif Oe-rotorda 8,3 dtex (Nm 120) iplik numarasına kadar saf olarak eğrilebildiği gibi pamuk veya modallif ile ikili karışım olarak da eğrilip yuvarlak örgü sektöründe ince jersey artikelleri başarı ile kullanılmaktadır.

Teknik Lif Karışımları
Visil lifi moleküler polisilik asit zincirleri içeren selülozik bir liftir. Gerçek bi organik/inorganik lif karışımıdır ve kullanıldığı yerler; ateşe dayanıklı döşemelikler, ateşe dayanıklı koruyucu giysiler, dekoratif seramik tekstil malzemesi, sıcak gaz filtrasyonu, katalist taşıyıcılar. 

0 yorum:

Haftalık En Çok Okunanlar