Tekstil ve Moda Sitesi

Teknik Tekstiller Tanımı ve Gelişimi

teknik tekstiler tanimi ve gelisimi
Teknik Tekstiler Sınıflandırılması
Özel olarak tasarlanan, herhangi bir üründe veya üretim yöntemi içinde veya yalnız başına belirli bir özelliği veya uygulamayı yerine getirmek amacıyla üretilen malzemelere "teknik tekstil" denilmektedir. Teknik tekstiller bu terimden başka; endüstriyel tekstiller, yüksek performanslı tekstiller, geleneksel olmayan tekstiller, mühendislik tekstilleri diye de isimlendirilebilmektedir. En az geleneksel tekstiller kadar eski olan bu ürünler, geleneksel tekstillerin aksine; tekstil dışındaki alanlarda da kullanılır. Bu ürünler: kimyasallara, hava şartlarına ve mikro organizmalara dayanımlı; yüksek mukavemet, yanmazlık, yüksek aşınma dayanımı gibi yüksek performans özellikleri gösteren ürünlerdir. Bunun yanı sıra bu ürünler geleneksel tekstillere göre, görünüş ve konforun belirleyici bir kriter olmadığı; daha pahalı ve katma değeri yüksek, doğrudan tüketicinin kendisinin kullanmadığı; filtrelerde ve oto lastiklerinde kullanılan tekstiller gibi her hangi bir malzemenin parçası olarak da kullanılan ürünlerdir.

Teknik tekstiller, yüksek teknik ve kalite gereksinimlerini (mekanik, termal, elektriksel vb.) karşılayan ve bu teknik işlevleri istenen durumlarda sunabilme kabiliyetine sahip malzemelerdir. Teknik tekstiller denilince, altında teknik işlevleri yerine getirebilecek özellikler katılarak üretilmiş ürünler anlaşılmalıdır. Teknik tekstiller, önceleri elbise yani giyecek ve mefruşat olmayan tekstil malzemeleri olarak tanımlanmıştır. Bu tanımı hala savunanlar bulunmaktadır. Fakat günümüz uygulamaları bu tanımı aşmıştır. Örneğin bir koruyucu elbise bu tanıma göre teknik tekstil değildir. Yine başka bir tanım "Yüksek performans sağlayan tekstil ürünleri teknik tekstillerdir" der. Fakat bir tekstil ürününün yüksek performanslı olmaması teknik kullanıma engel değildir. Örneğin polyester elyaf üretiminde çıkan telefler yaylı yatak sanayiinde dolgu malzemesi olarak kullanılabilmektedir. Teknik bir uygulamadır fakat yüksek bir performans gerektirmez. Teknik tekstiller estetik özelliklerinden ziyade performans veya fonksiyonel özellikleri için kullanılan veya tüketim amaçlı olmayan (non-consumer, endüstriyel vb.) uygulamalar için kullanılan tüm tekstil temelli ürünler olarak tanımlanmaktadır. Tanım, halat veya katranlı muşamba gibi nihai ürünler, lastikler için kord bezi veya coverstock (sıvıyı orta tabakaya geçiren iç tabaka) gibi diğer ürünlerin parçalarını içermektedir. Bu tanımda, dokunmamış halı tabanı (fonksiyonel) teknik olarak değerlendirildiği için kapsam içine alınmaktadır. Büyük oranda estetik olan iğneleme halılar, yüksek teknik özelliklere sahip otomotiv uygulamalarında kullanılanlar dışında dahil edilmemektedir. Benzer bir şekilde, ayakkabı parçaları (fonksiyonel) teknik tekstil ürünü olarak değerlendirilmekte, ayakkabı dış yüzleri (görünürde kalan kısımlar büyük oranda estetik) ise teknik tekstil ürünü olarak değerlendirilmemektedir. Modern tekstillerin üretim yöntemleri, ürünleri ve uygulamaları çok dinamiktir ve bu geniş çaplı alanda her şey çok hızlı değişmektedir. Hatta şu anda küresel endüstri ve piyasalar içerisinde, dil ve kültür farklılıkları nedeniyle teknik tekstillerin bir coğrafi bölgeden bir diğerine değişen algılama farklılıkları da bulunmaktadır. Yıllardan beri "endüstriyel tekstiller" terimi giysilik, ev tekstilleri ve döşemelik amaçlar dışındaki tüm tekstil ürünlerini içine alacak şekilde geniş kapsamlı olarak kullanılmıştır. Tekstillerin; tıbbi, hijyen, spor, taşımacılık, inşaat, tarım ve diğer bazı endüstriyel olmayan alanlarda gelişmekte olan uygulamaları göz önüne alınırsa, bu terimin kullanımının uygun düşmediği görülmektedir. Endüstriyel tekstiller şu anda daha geniş bir kategoriye sahip olan teknik tekstillerin bir alt grubu olarak görülmektedir. Özellikle imalat sanayi içinde kullanılan filtreler, makine kaplamaları, konveyör kayışları, zımpara altlığı, elektrik bileşenleri ve kablolar, esnek contalar ve diyaframlar, ev aletleri veya endüstriyel cihazlarda akustik ve termal yalıtım uygulamalarındaki tekstil ürünleri olarak görülmektedir. Tekstillerin klasik tanımları ile kağıt, plastik, filmler ve membranlar, metaller, cam ve seramik gibi diğer çok yönlü mühendislik malzemeleri arasındaki bariyerler devamlı olarak erozyona uğramaktadır. Geleneksel olmayan yeni icat olunmuş tekstil malzemelerinin kullanımı çok sayıda yeni teknik tekstil ürününün gelişmesine yol açmaktadır. Sektörün anahtar bir özelliği de sektör ürünlerinin çeşitli uygulamalar ve pazar tarafından güçlü bir şekilde talep edilmesidir. Örneğin otomotiv parçaları veya filtrasyon sanayiinde faaliyet gösteren firmaların çoğu kendilerini imalat, malzeme ve teknoloji bölümü ile sınırlandırmamakta, müşterilerine çoğu tekstil esaslı olmayan çok geniş bir ürün ve hizmet yelpazesi sunmaktadırlar. Sonuç olarak bazı firmalar kendilerini teknik tekstil ürünleri üreten bir firma gibi görmemekte, bunun yerine daha geniş bir tanım olan "esnek mühendislik malzemeleri" ifadesini kullanmaktadırlar.
Teknik Tekstiller
Teknik tekstillerin kapasitesine ve teknik tekstiller sanayiinin karmaşıklığına ve zenginliğine katkıda bulunan diğer malzeme teknolojileri ile arasında kesişmeler ve ortak alanlar bulunmaktadır. Teknik tekstiller, filmler, tozlar, reçineler, plastikler ve metalleri içeren daha geniş bir disiplin olan esnek mühendislik malzemelerinin bir parçası olarak görülmektedir. Bu tekstilleri tanımlamak üzere hepsini içine alacak bir terim için araştırmalar, “teknik ve endüstriyel” kelimeleri ile sınırlı değildir. Performans tekstilleri, fonksiyonel tekstiller, özel tekstiller, mühendislik tekstilleri ve high-tech tekstiller gibi terimler de çeşitli alanlarda kullanılmaktadır ve bunların bazen oldukça spesifik anlamlarda (performans tekstilleri genellikle aktivite giysilerinde kullanılan kumaşları tanımlamak için kullanılmaktadır) çok düşük önem seviyesinde veya herhangi bir önemi olmaksızın kullanıldığı görülmektedir. Teknik tekstillerin her geçen gün artan kullanım alanları ve yenilikçi ürünlerin bulunmasıyla tekstil sektörünün sınırları yeniden tanımlanmaktadır. Kompozit endüstrisi içinde cam, karbon lifleri ve aramidler gibi organik polimer malzemelerden yapılan dokuma, örme, saç örgüsü dokuma, nonwoven ve sarılmış iplik takviyeleri şimdi teknik tekstil ürünleri olarak geniş çapta kabul görmektedir. Öte yandan parçalı plaj hasırları, öğütülmüş cam ve pulp halindeki organik lifler gibi gevşek yapılı takviye malzemeleri genellikle hariç tutulmaktadır. Teknik tekstillerin diğer tekstillere göre benzersiz yapısı ve üstünlüğü, çoğunlukla teknolojik problemlere, bazen de mühendislik problemlerine çözümler sağlanmasında tekstil biliminin ve teknolojisinin prensiplerinin uygulanması ve anlaşılması gereksiniminde yatmaktadır. Teknik tekstillerin tanımı konusunda en fazla kabul gören tanımlama The Textile Institute tarafından yapılan tanımlamadır. The Textile Institute tarafından yayınlanan "Textile Terms and Definitions" adlı yayında teknik tekstiller, estetik veya dekoratif özelliklerinden ziyade esasen sahip oldukları teknik ve performans özellikleri için imal edilen tekstil malzemeleri ve ürünleri olarak tanımlanmaktadır. Teknik tekstiller günümüzde önemli ölçüde dikkat çekmesine rağmen, liflerin, ipliklerin ve kumaşların giysilik ve döşemelik dışındaki uygulamalar için kullanılmaları yeni bir olay değildir. Bu durum modern yapay lifler ve tekstillerin ortaya çıkışı ile de bağlantılı değildir. Pamuk, keten ve jüt gibi doğal lifler yüzyıllardan beri (ve halen) çok değişik alanlarda kullanılmaktadır. Dokuma kumaşların ve ağların Romalılar döneminde ve öncesinde yol yapımında bataklık alanların kurutulması için kullanıldığına dair kanıtlar bulunmaktadır. Bunlar günümüzde jeotekstil ve jeoızgara olarak adlandırılan ürünlerin ilk örnekleri arasındadır. Bu konuda yeni olan husus, bu tür tekstillerin sanayileşmiş ve sanayileşmekte olan ülkelerin lif ve kumaş üretimleri ile imalat sanayileri için ekonomik ve stratejik potansiyelinin giderek artan bir şekilde kabul edilmesidir. 1939 yılında ilk sentetik lifin kullanılmasından sonra, teknik tekstillerin üretiminde ve uygulama alanlarında büyük çapta artma olmuştur. Özellikle dayanıklılığı ve performansı yüksek sentetik elyafların kullanıma elverişliliği ile teknik tekstil pazarı zenginleşmiş ve bu elyafların teknik tekstillerin üretiminde kullanılan toplam elyafların içindeki oranı % 30'a ulaşmıştır. Günümüzde üretilen katma değeri yüksek teknik tekstil ürünleri, diğer bir çok alanda olduğu gibi askeriyedeki ve uzay sanayiindeki ar-ge çalışmalarının sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu ürünlere yönelik teknolojiler belli bir süre kullanıldıktan sonra özel sektöre devredilerek kullanımı yaygınlaşmakta ve özel sektör desteklenmektedir. 

4 yorum:

artık bu pahalı ve katma değeri yüksek tekstillere yönelmeliyiz

Kavram olarak çoğumuzun hayatının dışında gördüğü, ancak bugün inşaatlardan itfaiye elbiselerine, taşımacılıktan sağlığa kadar yaşantımızın her alanında yer alan teknik tekstilin güncelliğini yitiren eski tanımı “Koruyucu amaçlı olmayan giysilerin, ev tekstil ürünlerinin, döşemelik ve zemin kaplamalarının dışında kalan tekstil malzeme ve ürünleri” şeklindeydi. Teknik tekstillerin günümüzdeki tanımı ise, sayıları hızla artan tekstil ürünlerinin, hem performans ve dekoratif özelliklerini, hem de fonksiyonlarını bir araya getirici niteliklerinden yola çıkılarak, “Estetik veya dekoratif özelliklerinden ziyade, öncelikle teknik performansları ve fonksiyonel özellikleri için üretilen tekstil malzemesi ve ürünleri” olarak yapılmaktadır.

Teknik tekstil terimi 1980li yıllarda görünüş ve estetik karakteristiklerindense teknik özellikleri ve performansları için geliştirilen ve çeşitliliği her geçen gün artan ürünler ve üretim tekniklerini tarif etmek üzere ortaya konmuş bir terimdir. Zira, bu hızla büyüyen sahanın zenginliğini, kompleksliğini ifade etmekte” endüstriyel tekstil” terimi kifayetsiz kalınca, onun yerine “teknik tekstil” terimi geçmiştir. Ancak ABD de halen “endüstriyel tekstil” terimi geniş ölçüde kullanılmaktadır.

Teknik tekstil deyince “estetik ve dekoratif özelliklerinden ziyade,
öncelikle teknik performansları ve fonksiyonel özellikleri için üretilen tekstil malzemeleri ve ürünleri” anlaşılmaktadır. Özel olarak tasarlanan, herhangibir üründe veya proses dahilinde veya yalnız başına belirli bir özelliği yerine getirmek amacıyla kullanılan malzemelere “teknik tekstil” denmektedir.

Haftalık En Çok Okunanlar