Tekstil ve Moda Sitesi

Pamuk Poliakrilonitril Karışımlarını Boyama

PAMUK / POLİAKRİLONİTRİL KARIŞIMLARINI BOYAMA
Pamuk/ Poliakrilonitril Karışımlarının Boyanması
Pamuk/poliakrilonitril lifler genelde %50–50 oranlarından oluşan karışımlar hâlindedir. Karışımı oluşturan komponentlerin boyanması için kullanılan boyarmaddelerden biri anyon, diğerinin katyon(katyonik boyarmadde) karakteri taşıması bu karışımların tek banyoda boyanmasında zorluklar oluşturur. Çünkü bu boyarmaddeler; boyama banyosu içinde zıt yüklere sahip olduklarından birbirleri ile kompleks oluşturabilmekte ve banyo içinde çökmeler meydana getirmekte, istenilen rengin tutturulmasını güçleştirmekte ve haslıkların düşmesinede neden olmaktadır. Tek banyolu sistemde bunu önlemek için banyoya noniyonik dispersiyon maddesi ve anyonik yardımcı madde ilave edilebilir. Böylelikle bazik boyar madde boyama banyosunda bulunan anyonik yardımcı madde ile kompleks oluşturacağından her iki boyar maddenin çökmesi önlenmiş olur. Yinede pamuk/poliakrilonitril karışımlarının boyanmasında boyarmaddelerin çökme tehlikesi göz önünde tutularak tek banyo iki adım veya çift banyolu boyama yöntemleri tercih edilmekte tek banyolu sistemde boyama yapılması pek tercih edilmemektedir. Pamuk/poliakrilonitril karışımının boyanma işleminde önce poliakrilonitril kısmı boyanmakta, ardındanpamuk kısmı boyanmaktadır. Mamul açık renge boyanacak ise bu sıralama işletmenin şartlarına göre değişebilmektedir. Poliakrilonitril lifinin boyamasında dikkat edilecek bazı noktalar bulunmaktadır. Boyama işleminde pH’ın 4–4,5 aralığında olması boyarmaddenin düzgün alımı için en ideal aralıktır. Bu pH aralığında boyama yapılmalıdır. Boyama kullanılan retarder miktarınıboyarmadde üretici firmalarının kataloglarına oranlara göre belirlenmelidir. Poliakrilonitril elyafı camlaşma noktasından sonra boyar maddeyi hızla çekmektedir.Bunun için retarder boyar maddenin elyafa çekimini yavaşlatmakta ve lif gözeneklerine düzgün bir şekilde yerleşmesine yardımcı olmaktadır. Şayet retarder miktarı iyi ayarlanmamış ise boyama sonunda hedef rengi tutturmak zor olacaktır. Retarder gereğinden fazla verilirse lif içine az miktardaboyarmadde girer ve hedef renkten daha açık renge boyanır. Eğer retarder gereğinden az kullanılırsa bu seferde mamul boyama işlemi sonunda hedef renkten daha koyu boyanır. Poliakrilonitril lifi için 87–92 C aralığında çok hassastır. Bu aralık boyarmadde moleküllerinin lif içine en fazla girdiği sıcaklıktır. Bu sıcaklık aralığı birkaç dakikada geçilirse boyarmadde moleküllerinin bir anda liflere hücum etme durumu ortaya çıkar ki bu da abrajlı boyamaya yol açabilir. Bundan dolayı 87– 92 C’deki hassas sıcaklık aralığında 15–20 dakika çalışmak boyamanın düzgünlüğü açısından önemli bir noktadır. Pamuk/poliakrilonitril karışımlarının boyanmasında tek banyo iki adım veya çift banyo sistemleri kullanıldığından diskontinü olarak çalışan boyama makineleri tercih edilir.

Boyar Madde Çeşitleri
Pamuk/poliakrilonitril karışımlarının poliakrilonitril kısmının boyanmasında çoğunlukla katyonik (bazik boyarmadde)boyar madde kullanılır. Karışımın pamuk kısmının boyanmasında da reaktifboyarmadde ile direkt boyar madde çoğunlukla tercih edilirken küp boyarmaddesiyle de boyanabilir.

Boyama Yöntemleri
Pamuk/poliakrilonitril karışım mamulleri çektirme metoduna göre boyanmakta,tek banyo iki adım veya çift banyo yöntemiyle boyama uygulanmaktadır. Karışımı oluşturan liflerin boyanmasında kullanılan boyar maddeler zıt kutuplu olduklarındanboyama sırasında boya çökmeleri tehlikesi vardır. Bu nedenle tek banyo, tek adım veya kontinü boyama sistemleri pek kullanılmaz.

Reaktif/Katyonik Boyar Maddelerle Boyama: Pamuk/poliakrilonitril lif karışımları reaktif/katyonik boyar maddelerle çift banyo ve tek banyo iki adım ile boyanabilir. Genel olarakönce poliakrilonitril kısım katyonik boyar madde ile boyanır. Ardından pamuk kısmı boyanır. Pamuk/poliakrilonitril karışımdaki mamulün, poliakrilonitril kısmının katyonik boyar madde ile boyanması: Çift banyo yöntemi ile boyama reçetesi: F.O: 1:10, Mal ağırlığı: X g, %X boyar madde, 2 g/Ɩdispergatör, 2 g/Ɩretarder, Formik asit pH 4–4,5. Pamuk/poliakrilonitril karışımdaki mamulün, pamuk kısmının reaktifboyarmadde ile boyanması: Reçete: F.O: 1:10, Mal ağırlığı: X g, %X boyarmadde, 7–15 g/Ɩtuz (sülfat veya sodyum tuzları), 1g/Ɩıslatıcı, 1–2 g/Ɩiyon tutucu, 0,5–1,5 g/Ɩsoda, 0,5–1 g/Ɩkostik. Yıkamalar İçin: Asetik asit pH–6, %2–4 yumuşatıcı

Boyanma sonrası ard işlemler ve önemi: Poliakrilonitril boyandıktan sonra mamul üzerinde kalan; yani mamule mekanik olarak tutunmuş olan boyar madde moleküllerinin uzaklaştırılması için ılık ve soğuk su yıkama yapılmalıdır. Pamuk kısmıda boyandıktan sonra soğuk yıkama yapılmalı mamul üzerine mekanik olarak tutunmuş olan reaktif boyar madde uzaklaştırılmalıdır. Ardından boyama alkali ortamda olduğundan art işlem olarak asit ile nötralizasyon yapılmalıdır. Şayet nötralizasyon yapılmaz ise mamul üzerinde alkali kalacağından daha sonraki işlemlerinde sorun yaratabilir, mamulün mukavemet kaybına yol açabilir veya mamule temas eden kişilere rahatsızlık verebilir. Bundan dolayı nötralizasyon işlemi yapılmadır. Son işlem olarak müşteri isteğine göre yumuşatıcı ile yıkama yapılabilir. Böylelikle mamulün sert olabilecek tuşesi yumuşatılabilir.

Kullanılan kimyasal maddeler ve görevleri
Sodyum sülfat:Selüloz ve selüloz esaslı liflerinin boyanmasında sülfat ve sodyum tuzları tercih edilir. Tuz; boyar maddenin çekim hızını artırır.
Retarder: Poliakrilonitril lifinin boyanmasında kullanılır. Retarder boyar maddenin lif tarafından alınma hızını yavaşlatır.
Dispergatör: Retarderin banyo içinde düzgün dağılımını sağlamak amacıyla kullanılır.
Formik asit: Poliakrilonitril lifinin boyanması için boyama ortamının pH değerini ayarlamak için kullanılır.
İyon tutucu:İyon tutucular suya sertlik veren kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg) gibi iyonları askıya alır. Bu sayede suyun sertliğinden dolayı oluşabilecek hata önlenmiş olur.
Islatıcı: Pamuk/poliakrilonitril karışımının daha çabuk ve daha iyi ıslanmasını sağlamak amacıyla pamuk kısmının boyanmasında kullanılır.
Soda: Pamuk kısmının boyanmasında banyodaki bazik ortamı sağlamaktadır.
Asetik asit: Nötralizasyon amaçlı olarak kullanılmaktadır.
Yumuşatıcı:Mamulün tuşesinin yumuşak olması için kullanılır.

Direkt/Katyonik Boyar Maddeler ile Boyama
Pamuk/poliakrilonitril lif karışımları,direkt/katyonik boyarmaddeler ile çift banyo ve tek banyo iki adım yöntemiyle boyanabilmektedir. Poliakrilonitril kısmının katyonik boyarmadde ile boyanması: Çift banyo yöntemi ile boyama reçetesi: F.O: 1:10, Mal ağırlığı: X g, %X boyar madde, 2 g/Ɩdispergatör, 2 g/Ɩretarder, Formik asit pH 4–4,5. Pamuk kısmının direkt boyarmadde ile boyanması: Reçete: F.O: 1:10, M.A:Xg, 1mƖ/Ɩ ıslatıcı, %X direkt boyarmadde, 5g/Ɩsoda, 10g/Ɩtuz (sülfat veya sodyum tuzları), 1g/Ɩ iyon tutucu

Boyanma sonrası ard işlemler ve önemi: Bir önceki öğrenme faaliyeti olan çift banyo yöntemiyle pamuk/poliakrilonitril karşımı liflerin reaktif/katyonik boyar maddelerle boyanma sonrası ard işlemler ve önemi ile aynıdır.
Kullanılan kimyasal maddeler ve görevleri: Bir önceki öğrenme faaliyeti olan çift banyo yöntemiyle pamuk/poliakrilonitril karşımı liflerin reaktif/katyonik boyar maddelerle boyanmasında kullanılan kimyasal maddelerle görevler aynıdır.

0 yorum:

Haftalık En Çok Okunanlar