Tekstil ve Moda Sitesi

Direkt Boyarmaddeler İçin Baskı Patı Hazırlama

Baskı Tişort
DİREKT BOYAR MADDELER İÇİN BASKI PATI HAZIRLAMA
Direkt Boyar Maddeler İçin Baskı Patında Bulunması Gereken Maddeler ve Görevleri
Direkt boyar maddelerle baskı; düşük yaş haslıkları ve yüksek substantivite sonucu ard işlemler sırasında kumaşta beyaz ve açık renklerin kirlenmesine neden olduklarından yaygın değildir. Baskı patında bulunan maddeler; boyar madde, kıvamlaştırıcı , çözücü madde, alkali, köpük kesiciler ve sudur.

Boyar madde
Moleküler yapısı bakımından diazo ve poliazo boyar maddeleridir, yaş haslıkları çok iyi değildir. Ancak bazı tiplerinin ışık ve yaş haslıkları yüksektir. Bu tipleri dekorasyon amaçlı kumaşların ve viskonun baskısında kullanılabilir. En önemli özellikleri suda kolay çözünmeleri ve elyaf tarafından özel bir işleme gerek duyulmadan alınabilmeleridir. Bu sınıf boyar maddelerin elyafa karşı substantivitesi iyidir. Ucuz olmaları, uygulamanın basitliği, elyafa hiçbir şekilde zarar vermemesi ve geniş bir renk yelpazesine sahip olması avantajlarıdır. Direkt boyar maddeler kimyasal yapı bakımından azo grubundadır. Azo grubundaki kimyasal maddelerin ekolojik olarak kullanımı yasaktır. Bu nedenle günümüzde direkt boyar maddelerle baskı yapılmamaktadır.

Kıvamlaştırıcı
Direkt boyar maddelerle birlikte baskıda kıvamlaştırıcı olarak nişasta eterleri, keçiboynuzu eteri, kitre, yüksek viskoz alginatlar kullanılır. Bunlar baskı sonrası kolayca kumaştan uzaklaştırılır. Emülsiyon patları nadiren kullanılır.

Çözücü madde
Baskıda kullanılan direkt boyar maddeler toz hâldedir. Toz hâlde olan boyar maddeler pat içine direkt olarak ilave edildiğinde topaklaşmaya neden olur. Bu nedenle çözünürlüğü artıran maddeler ile çözüldükten sonra baskı patına ilave edilmelidir. Çözücü maddenin görevleri şunlardır: Boyar maddenin çözünmesini sağlar, fiksajı kolaylaştırır. Higroskopik (nem verici) özellik göstererek lifi şişirir ve difüzyonu artırır. pH ayarlayıcısı olarak tampon görevi yapar. Baz ortamın bazikliğini sağlar. Alkalinin görevi; ortamın pH’ını ayarlayarak selüloz makro moleküllerinin bazik ortamda aktif hâle geçmesini boyar madde ile lif arasında iyonik bağ oluşumunu sağlar. Baz olarak selüloz ve selüloz esaslı mamullerde soda (Na2CO3) ve disodyum fosfat (Na2HPO4) kullanılabilir.

Oksidasyon maddeleri
Baskı yapılmış kumaş üzerinde bulunabilecek ve fiksaj sırasında oluşabilecek indirgen etkilere karşı boyar maddenin korunması için zayıf oksidasyon maddesi kullanılır. Zayıf bir oksitleyici madde olan ludigol, boyar maddeyi indirgen etkilerden korur. Ludigol, boyar maddeden önce bozulur ve böylece boyar maddeyi korur.
Köpük kesiciler
Pat hazırlama sırasında meydana gelecek köpüğün önlenmesi için pata ilave edilir. Patın içinde kalacak hava kabarcıkları zayıf baskılara neden olur. Bu nedenle pata köpük kesici maddelerin ilave edilmesinde yarar vardır.

Su
Sert sular viskozite kaybına neden olur. Bu nedenle sert su kullanılmamalıdır.

Direkt Boyar Maddeler İçin Baskı Patı Reçetesi Tanzimi
Direkt boyar maddelerle baskı patı reçetesi oluştururken öncelikle kullanılacak kıvamlaştırıcı belirlenmelidir. Tek başına nişasta eteri kullanılarak ya da diğer kıvamlaştırıcılarla kombine edilerek de baskı patı hazırlanabilir. Kullanılacak kıvamlaştırıcı konsantrasyona göre patın içindeki kıvamlaştırıcı miktarı değişmektedir. Örneğin % 8’lik nişasta eteri kullanılacaksa bu kıvamlaştırıcıdan 350 g alınması gerekirken % 12’lik konsantrasyondaki nişasta eterinden 500 g alınmalıdır. pH değeri 10 - 11 olacak şekilde alkali miktarı belirlenir. Alkali olarak soda ve sodyum difosfat birlikte kullanılabilir. Genellikle soda ve sodyum difosfat aynı miktarda kullanılır. Çözücü miktarı 150 g’a kadar alınabilir. Boyar maddeyi indirgen etkilerden korumak için 5–20 g kadar oksitleyici madde pata konulmalıdır. Küçük miktarda köpük kesicinin patta bulunması baskı patından dolayı oluşabilecek hataları önlemek için gereklidir.

Direkt Boyar Maddeler İçin Baskı Patı Hazırlama
Nişasta eteri konsantrasyonuna uygun şekilde su ile 1400 devir/dakika hızla karıştırılarak hazırlanır. 6-8 saat şişmeye bırakılır. Disodyum fosfat su ile çözünür ve süzülerek kıvamlaştırıcıya ilave edilir (1400 devir/dakika hızla). Oksitleyici madde ve köpük önleyici kıvamlaştırıcıya ilave edilir (1400 devir/dakika hızla). Boyar madde üre ve çözünmeye yardımcı madde ile birlikte karıştırılır (1400 devir/dakika hızla). Soda su ile çözündürülerek ve boyar maddeye süzülerek ilave edilir (1400 devir/dakika hızla). Kıvamlaştırıcı ve boyar madde ile hazırlanan kimyasal maddeler karıştırılır (2800 devir/dakika hızla).

0 yorum:

Haftalık En Çok Okunanlar