Tekstil ve Moda Sitesi

Madensel Lifler Nelerdir

Asbest, kanser yapıcı olduğu ortaya çıkınca, kullanım alanları kısıtlanmıştır
Madensel lifler, organik olmayan maddelerden elde edilen liflerdir. Eğrilip iplik haline gelebilecek madensel maddelere, çeşitli kimyasal işlemler uygulanarak elde edilir. En önemli çeşitleri şunlardır: 

Kaya lifleri (Asbest): Asbest lifi serpentine ve hornblende kayaları arasında bazen enine ve boyuna damarlar halinde durmaktadır. Kayadan damarlar halinde bulunan lifi kayadan ayırarak ve gerekli işlemlerden geçirilerek üretilmektedir. Özel fabrikalarda işlenen bu madensel lifler; taş, toprak gibi yabancı maddelerden ayrılır. Dayanıklılığı fazla, elastikiyeti azdır. Yumuşak tutumlu, dokunulduğunda yaylıymış gibi bir his uyandırır. 1150-1500 C’de eriyebilir. Yüzeyleri pürüzsüzdür. Asbestin en önemli özelliği asitlere ve ateşe karşı dayanıklı oluşudur. Kanserojen etkisi olduğundan, cilde direkt temas eden malzemelerde artık kullanılmamaktadır. Döküm ve kimya fabrikalarında çalışan işçilerin elbiselerinin yapımında kullanılır. 

Metalik lifler: Metalik lifler, altın, gümüş, bakır, nikel ve alüminyum madenlerinden üretilen çubukları, çekerek ve minimum derecede incelterek elde edilmektedir. Yumuşatılarak ve süzgülü aparatlardan geçirilerek üretilir. Elde edilen rulo şeklindeki lif 0,2-0,8 mm civarında kesilerek metalik elyaf üretilmektedir. Özel olarak inceltilen madensel liflerin nakışta iplik olarak kullanılan türüne, sırma; ipek, pamuk veya naylon iplikler üzerine sarılan türüne, sim denir. Metalik iplikten yapılmış kumaşlar düşük sıcaklıklarda yıkanır ve ütülenir. Dekorasyonda ve fantezi giyim eşyalarının dokunmasında; ayrıca ayakkabı, aksesuar, kurdelelerde kullanılır. Bu tür iplikler genellikle kumaşın bütününde değil, bir kısmında dekoratif amaçlı kullanılır.

Cam lifleri: Cam lifleri ana maddesi yine cam olan yapay elyafın bir çeşididir. Eritilmiş camın, tekstil elyafı olarak kullanılması için gerekli esnekliğe sahip olması ve yeterli inceliğe getirilmesi gerekir. Yüksek sıcaklıkta; 1200-1400 C’de eritilen elyafı flament haline getirmek için iki yöntem bulunmaktadır. Birincisi, delikli tanklardan aşağı püskürtülmesi; diğeri ise, basınçlı su püskürtülmesi işlemi ile yapılır. Bunun devamında da sarım işlemi uygulanır. En önemli özelliği yanmamalarıdır. Dayanıklılığı ve gün ışığına karşı direncinden dolayı, perde ve döşemeliklerde; yanmazlık özelliğinden dolayı ise insanların toplu şekilde kullandıkları (gemi, tren, uçak, tiyatro, sinema gibi) perde, dekor, koltuk döşemelerinde ve masa örtülerinin yapımında kullanılır. Cam lifleri, kolay yıkanır, çekmez, leke tutmaz. Ütülemeye gerek yoktur. Güve ve bakterilerden etkilenmezler. Elektriği iletmezler.

2 yorum:

Mineral liflerin içerisinde olan asbest, doğal olarak oluşan uzun liflere sahip mineral liftir. Serbest sınıf olan krizotil ve amfibol sınıfına ait olanlar: amosit, krosidolit, tremolit, antofilit ve aktinolit olmak üzere altı mineral türü 'asbest' olarak sınıflandırılmıştır. Kısa lif türünde olan asbest mineralleri ise wollastonite ve palygorskite'dir.

Ham asbest (asbestos) küçük ve lifli elyaf özellikleri nedeniyle eğirilip tekstil yüzeyleri şeklinde dokunabilir. Asbest lifinden elde edilen kumaşlar yüksek sıcaklığa, alevlere, elektrik yangınlarına ve aşındırıcı kimyasal maddelere dayanıklıdır. Bu özelikleri onun yıkılamaz, parçalanamaz ve işlenemeyecek derece katı ve kullanımı zor olduğunu göstermiyor aksine asbest lifinden elde edilen tekstiller dilimlenebilir, kesilebilir veya yırtılabilir.

Asbestin yangınlara ve ateşe dayanım kabiliyeti, itfaiyeciler için koruyucu ceketler, eldivenler ve önlükler: dökümhanede çalışan işçiler için koruyucu kıyafetler gibi özel kullanım alanı olan kıyafetler için ideal bir materyal olmasını sağladı. Asbest liflerinin diğer tekstil lifleri ile birlikte kullanmak da karışım sonucu ortaya çıkan tekstil ürünlerinin gerilme mukavemetini arttırıcı etki yaptı.

Haftalık En Çok Okunanlar